الملا فتح الله الكاشاني
328
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
و اخفاى آن نمايند از بندگان سورة الفرقان همه آيات آن مكيست نزد مجاهد و قتاده و از ابن عباس مرويست كه اين سوره در مكه نزول يافته مگر سه آيه كه مدنى است و هى قوله تعالى وَالَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّه إِلهاً آخَرَ الى قوله غَفُوراً رَحِيماً و هفتاد و هفت آيتست بلا خلاف ابى بن كعب از حضرت رسالت ( ص ) روايت كرده كه هر كه اين سوره را بخواند حقتعالى او را در روز قيامت بعث كند در حالتى كه مؤمن و موحد باشد و مصدق بعث و نشور و او را بى حساب ببهشت برد اسحق بن عمار از ابو الحسن ( ع ) روايت كرده كه آن حضرت مرا گفت كه يا بن عمار ترك مكن قراءة سورهء فرقان را كه هر كه در هر شب اينسوره را بخواند حقتعالى هرگز او را عذاب نكند و حساب او نفرمايد و منزل او در فردوس اعلا باشد و بدانكه اتصال اين سوره بسورة النور مانند اتصال نظير است بنظير چه مختتم آن سوره اين است كه * ( أَلا إِنَّ لِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * الى قوله * ( وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) * و مفتح اين سوره اين كه الَّذِي لَه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ و چون قرآن نعمتى عظيم است بر بندگان از حيثيت اهتداى ايشان بمعاش بوسيلهء آن و فوز ايشان بجنان و نجات از عذاب نيران كه موجب سعادت كبريست و رسيدن بدرجهء عليا از اينجهت حق سبحانه و تعالى انزال سورة الفرقان را مترتب ساخت بر لفظ تبارك كه بمعنى بركت و تزايد خير است و فرمود كه * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ تَبارَكَ ) * صاحب كشف الاسرار در اين لفظ سه معنى را اختيار كرده و از جملهء معانى كه مفسران در آن گفتهاند يكى آنكه بركة از اوست و اين اشارتست به كار سازى و بنده نوازى او سبحانه دوم آنكه بزرگوار و برتر است و اين بيان صفت سرمدى و نشان عزت ازلى و ابدى او است سوم آنكه ثابت و دايم است و اين عبارت از دوام ذات او است كه لم يزل و لا يزال است و در انوار نيز گفته كه تبارك بمعنى تكاثر خير او است مشتق از بركت كه كثرت خير است و يا بمعنى تزايد او از هر شيئى و تعالى و تنزه ذات او از ما سوى در صفات و افعال چه بركت متضمن معنى زياده است و يا بمعنى دوام ماخوذ از برك الطير على الماء اى دام و منه البركة لدوام الماء فيها فكانه قال ثبت و دام فيما لم يزل و لا يزال و اين لفظ متصرف فيه نيست و از براى غير او سبحانه مستعمل فى و مصداق معنى اول است اين كه ابن عباس در تفسير اين فرمود كه عظمت بركاته و كثرت خيراته حاصل معنى اين كه بزرگوار و كثير الخير است و برتر و بر دوام